Ons verhaal
Van een educatieve kinderboerderij tot een van de weinige erkende wild animal sanctuaries van Europa.
"Hier begint het verhaal van hoop."
Het begon met vijf wasberen die nergens anders terechtkonden, en met twee mensen die dierenleed niet konden aanzien. Die volmondig ja zeiden tegen dieren die na alle ellende een nieuwe kans verdienden. Vijftien jaar later telt De Zonnegloed meer dan 300 dieren, een team dat dag en nacht klaarstaat, en een verhaal dat groter werd dan ze ooit hadden durven dromen.
1999
De kinderboerderij
Het verhaal van De Zonnegloed begint in het jaar 1999 met een educatieve kinderboerderij. Het domein was toen compleet anders dan vandaag: grote velden, akkerland, maaimachines, en een oppervlakte die zo'n anderhalve hectare kleiner was dan nu. Er liepen enkel landbouwdieren rond — van uitheemse dieren was op dat moment nog geen sprake.
Het doel was helder: kinderen terug dichter bij de natuur brengen. Hen laten zien waar voedsel en dieren vandaan komen, en hen respect bijbrengen voor de natuur. Naast de vele andere lespakketten wilde De Zonnegloed ook een lespakket rond dierenwelzijn voor scholen ontwikkelen.
Om dat pakket vorm te geven, gingen Karel en Lieve op zoek naar bestaande organisaties die zich al inzetten voor dierenwelzijn — een zoektocht die, achteraf bekeken, de eerste stap zou blijken naar iets veel groters.
"Kinderen terug dichter bij de natuur brengen — dat was het enige doel. We wisten niet wat er nog ging komen."
- Karel
2011
De overgang tot sanctuary
Tijdens bezoeken aan Stichting AAP, Belgische vogelopvangcentra en het Natuurhulpcentrum in Opglabbeek werden Karel en Lieve geconfronteerd met verhalen over beren, neusberen en wasberen die al veel te veel hadden meegemaakt. Dat voelde meteen verkeerd — al wisten ze op dat moment nog niet wat ze eraan konden doen.
Het antwoord kwam vanzelf. Stichting AAP nam contact op: hun quarantaine zat vol, en vijf wasberen dreigden geëuthaniseerd te worden. De Zonnegloed had de ruimte, de verblijven, de kennis en de verzorgers om meteen te kunnen helpen. Die wasberen werden het startpunt van de sanctuary.
Al snel volgden neusberen, en aanvragen kwamen van overal — zoals een Duitse dierentuin die failliet ging en lynxen en otters achterliet. In die begindagen verliep alles organisch: een camionette, een transportbox, en zelf de dieren gaan ophalen.
"Het ene trok het andere aan, heel organisch. Niemand had een plan. De dieren bepaalden de volgende stap."
- Karel
2012
De eerste primaten
In 2012 kwamen de allereerste primaten aan — een compleet nieuwe diersoort, en een van de meest aangrijpende hoofdstukken. Het ging om een groepje van vier berberapen, een bedreigde diersoort waarvan de verhalen tot de zwaarste behoren die Karel ooit hoorde.
Eén van hen was de mannelijke alfa Ulli, vrijwel blind, die voordien bij een bakker woonde. Na diens overlijden werd hij uit angst opgesloten in de kelder, tussen de overschotten van de bakkerij — taartjes, boterkoeken, alles wat suiker bevatte. Het resultaat: ernstige gezondheidsproblemen.
Een andere onvergetelijke reis ging naar Frankrijk, om kapucijnapen op te halen die al zes keer van plek waren veranderd voor ze hier eindelijk een definitief thuis vonden. Dat "definitieve thuis" werd sindsdien een van de kernprincipes: dieren die hier aankomen, blijven voor de rest van hun leven.
Geen nieuwe transporten, geen nieuwe stress, geen nieuwe aanpassingen — een garantie die de sanctuary bewust aan elk dier wil bieden.
- Karel
2016
Lid van EARS
European Alliance of Rescue Centres and Sanctuaries — het Europese netwerk voor opvangcentra.
Naarmate De Zonnegloed groeide, ontstond het besef dat we niet alleen stonden. Via Stichting AAP kwamen we in contact met EARS, de overkoepelende organisatie die rescuecentra en sanctuaries in Europa met elkaar verbindt en verdedigt.
Lidmaatschap kreeg je niet zomaar: een intensief aanvraagdossier moest aantonen dat élk verblijf en de volledige werking in orde waren — van voeding (herkomst, leverfrequentie, bewaring) tot personeelsbezetting, aanwezige diersoorten, financiële stabiliteit en garanties voor de toekomst.
Het kostte ongeveer een half jaar om het volledige dossier rond te krijgen. Rond 2014, met zo'n 180 à 200 dieren op het domein, werd De Zonnegloed officieel lid van EARS. Dat netwerk bewijst zijn waarde tot op vandaag: dankzij de verbondenheid kan snel bepaald worden welke opvang plaats heeft voor dieren in nood — een systeem dat cruciaal zou blijken toen de oorlog in Oekraïne uitbrak.
2014
De beren en de poema die aankomen
Kort na de eerste primaten volgden ook de grote roofdieren. De allereerste poema — een dier zonder staart — moest al vroeg opgevangen worden. Niet lang daarna, in 2014, kwamen de eerste beren aan: een heel ander verhaal want een beer of een poema zijn zeer gevaarlijke dieren. Verblijven bouwen voor dit soort dieren moest dus dubbel veilig zijn.
Het bouwjaar van de eerste berenverblijven bracht onverwachte financiële en organisatorische uitdagingen met zich mee — geplande herstellingen liepen vertraging op, tot een lokale restauranthouder financieel bijsprong en met een groep vrienden mee de handen uit de mouwen stak om het verblijf toch op tijd af te werken.
De twee eerste beren, Arda en Elena, kwamen er in samenwerking met Bears in Mind uit Bulgarije. Nadat Bulgarije tot de EU toetrad en onder de Europese dierenwelzijnswetgeving viel, kwam er een einde aan een gruwelijke praktijk: beren werden er gefokt en losgelaten in de bossen, om vervolgens door betalende jagers te worden neergeschoten. Toen die praktijk stopgezet werd, vroeg men De Zonnegloed om de twee zwaarst getraumatiseerde beren op te vangen.
Dit zijn wantoestanden waar wij tegen strijden
Na hun quarantaine volgde het meest ontroerende moment: de eerste stap naar buiten. De twee beren kenden enkel een kleine, betonnen buitenkooi — een foto die vandaag nog in het onthaal hangt, ter herinnering. Gras en zachte grond waren voor hen compleet onbekend en beangstigend; hun poten waren extreem gevoelig door een leven op harde ondergrond. Om de overgang te verzachten, werd zelfs een betonnen plaat voor de opening gelegd, zodat de dieren stap voor stap konden wennen.
Bij Arda duurde het zes maanden voor ze voor het eerst voorzichtig het gras durfde aan te raken. Bij Elena ging het net andersom: zodra het luik openging, rende ze meteen naar buiten om te graven en te likken in het gras, zonder een spoor van aarzeling.
In het begin stonden Karel en Lieve zelf fulltime tussen de dieren om ze te leren kennen en de veiligheid in te schatten, voor de zorg geleidelijk werd overgedragen aan het verzorgersteam — dat sindsdien is uitgegroeid tot een volwaardige ploeg.
2022
Oorlog in Oekraïne
"Je kan het verleden niet uitwissen, maar wel een klein beetje verzachten."
- Karel, over de oorlog in Oekraïne
Weinig hoofdstukken raken ons persoonlijk zo diep als de oorlog in Oekraïne. Via het EARS-netwerk werd De Zonnegloed gevraagd om dieren op te vangen die door het conflict alles kwijtraakten: hun verzorgers, hun vertrouwde ritme, hun veiligheid — zonder ook maar te begrijpen wat er om hen heen gebeurde.
Dieren zoals Tishka en Sandra kwamen hier aan angstig en schuw. Wat volgde, noemt Karel een van de mooiste dingen om mee te maken: die dieren zag hij hier weer openbloeien, genietend van simpele dingen als de zon op hun vacht.
De trauma's treffen niet alleen de dieren, maar evengoed de mensen om hen heen — verzorgers en eigenaars die door de oorlog alles moesten achterlaten. Verscheurend voor beide partijen.
Dit zijn wantoestanden waar wij tegen strijden
DE TOEKOMST
Onze droom stopt hier niet
De boodschap die Karel en Lieve vijftien jaar verder wil meegeven draait om één woord: hoop. Een klein zaadje, een kleine inspanning, een beetje geloof — meer is er volgens hem niet nodig om met weinig mensen een groot verschil te maken.
Voerprijzen stijgen, loonkosten stijgen, onverwachte medische kosten duiken op. Maar zolang er dieren zijn die nergens terechtkunnen, gaat De Zonnegloed door. Niet uit koppigheid. Uit overtuiging. Uit de wetenschap dat elke dag dat we bestaan, er dieren beter leven dan ze ooit zouden hebben gedaan.
Onze grootste wens voor de komende jaren is simpel: gewoon kunnen blijven bestaan, het werk kunnen verderzetten — elke dag opnieuw geen vanzelfsprekendheid, maar een noodzaak.
"Blijf kijken naar het positieve en richt je vooral daarop. Er is hoop."
- Karel
"15 jaar geleden begon het met een handvol wasberen.
Vandaag kijken honderden geredde dieren opnieuw hoopvol naar de toekomst."
- Karel & Lieve, oprichters De Zonnegloed
